วันศุกร์ที่ 4 กันยายน 2569 นายนพวงค์ พฤกษชาติ ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดบึงกาฬ มอบหมายให้ นายสายชล เหล่าภักดี ผู้อำนวยการส่วนสิ่งแวดล้อม พร้อมด้วย ผู้ช่วยศาสตราจารย์วรรษมน ปาพรม อาจารย์กลุ่มวิชาการพยาบาลเด็กและวัยรุ่น คณะวิจัยด้านสมุนไพรจากมหาวิทยาลัยนครพนมและคณะ ลงพื้นที่พบปะเครือข่ายสมาชิกพื้นที่เรียนรู้ต้นแบบ “ยกป่ามาไว้บ้าน” ซึ่งดำเนินกิจกรรมภายใต้ โครงการขับเคลื่อนโมเดลเศรษฐกิจใหม่ (BCG Model) สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน จังหวัดบึงกาฬ

การลงพื้นที่ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพูดคุย แลกเปลี่ยน และหารือแนวทางการ ยกระดับและพัฒนา “ผลิตภัณฑ์สมุนไพรชุมชน” ตลอดจนแนวทางการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากสมุนไพรที่มีอยู่ในพื้นที่ป่าไม้และป่าครอบครัว ซึ่งเป็นฐานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของชุมชน เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม คุ้มค่า และสามารถต่อยอดไปสู่การสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ประชาชนในพื้นที่ได้อย่างยั่งยืน

คณะได้ลงพื้นที่เรียนรู้ต้นแบบ “ยกป่ามาไว้บ้าน บึงกาฬโมเดล” จำนวน 4 แห่ง ประกอบด้วย สวนตาเด่นเกษตรเกินฝัน บ้านไทยเจริญ ตำบลท่าดอกคำ อำเภอบึงโขงหลง จังหวัดบึงกาฬ, สวนพ่อรวย สิทธิพล คำปลาทู บ้านนาคำแคนพัฒนา ตำบลนาแสง อำเภอศรีวิไล จังหวัดบึงกาฬ, สวนนายประสพ ชาญประเสริฐ บ้านคำชมภู ตำบลบ้านต้อง อำเภอเซกา จังหวัดบึงกาฬ และสวนบ้านนายไสว คุณมี บ้านห้วยเล็บมือ ตำบลหนองเดิ่น อำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬ

การลงพื้นที่แต่ละแห่งเป็นการศึกษาฐานทรัพยากรสมุนไพรและรูปแบบการจัดการพื้นที่ของเครือข่ายต้นแบบ โดยเชื่อมโยงแนวคิดการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้เข้ากับการใช้ประโยชน์ในระดับครัวเรือนและชุมชน ผ่านการปลูกพืชพื้นบ้าน พืชอาหาร และพืชสมุนไพรในลักษณะป่าครอบครัว ซึ่งนอกจากจะช่วยเพิ่มพื้นที่สีเขียวและรักษาความหลากหลายทางชีวภาพแล้ว ยังสามารถเป็นแหล่งอาหาร แหล่งยา และฐานวัตถุดิบสำหรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของชุมชนได้อีกด้วย

ทั้งนี้ คณะวิจัยด้านสมุนไพรจากมหาวิทยาลัยนครพนมมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการบูรณาการความร่วมมือกับ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดบึงกาฬ ภายใต้แนวคิด “ยกป่ามาไว้บ้าน” ซึ่งมุ่งเน้นการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และส่งเสริมการปลูกพืชสมุนไพรพื้นบ้านในพื้นที่ชุมชน เพื่อสร้าง ความมั่นคงทางอาหารและยา ควบคู่กับการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพอย่างคุ้มค่าและยั่งยืน

นอกจากนี้ ยังมีแนวทางนำจุดเด่นของ อัตลักษณ์สมุนไพรท้องถิ่นและวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง มาพัฒนาต่อยอดเป็นสินค้าของฝาก ของที่ระลึกเชิงสุขภาพ และผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพจากธรรมชาติที่มีเอกลักษณ์ของจังหวัดบึงกาฬ อาทิ สบู่สมุนไพร ชาสมุนไพร น้ำมันนวด ยาหม่องสมุนไพร และผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพจากธรรมชาติ โดยมุ่งพัฒนาทั้งด้านคุณภาพ รูปแบบผลิตภัณฑ์ และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่สมุนไพรท้องถิ่น

พร้อมกันนี้ ยังมีแนวทางเชื่อมโยงการพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรจากป่าครอบครัวกับ ผลิตภัณฑ์ OTOP ประเภทสมุนไพรของจังหวัดบึงกาฬ เพื่อสนับสนุนให้กลุ่มชุมชนและผู้ประกอบการสามารถนำวัตถุดิบจากทรัพยากรที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ มีอัตลักษณ์ และสามารถแข่งขันในตลาดได้มากยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่การสร้างงาน สร้างอาชีพ และสร้างรายได้หมุนเวียนกลับคืนสู่ชุมชน

การขับเคลื่อน “ยกป่ามาไว้บ้าน บึงกาฬโมเดล” จึงเป็นการบูรณาการแนวคิดด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ เข้ากับองค์ความรู้ด้านสมุนไพร งานวิจัย ภูมิปัญญาท้องถิ่น การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การส่งเสริมสุขภาพ และเศรษฐกิจชุมชน เพื่อสร้างระบบการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพอย่างสมดุล และสนับสนุนการขับเคลื่อน จังหวัดบึงกาฬสู่การเป็นเมืองสมุนไพร บนฐานทรัพยากรธรรมชาติและวิถีชุมชนอย่างมั่นคงและยั่งยืนต่อไป